Διπολική Διαταραχή

Η διπολική διαταραχή περιγράφεται ως η παρουσία ενός ή περισσότερων επεισοδίων μανίας (στην περίπτωση της διπολικής διαταραχής τύπου Ι) ή υπομανίας (στην περίπτωση της διπολικής διαταραχής τύπου ΙΙ) με ή χωρίς μείζονα καταθλιπτικά επεισόδια. Με άλλα λόγια, η μονοπολική μανία αποτελείται μόνο από μανία χωρίς καμία μείζονα κατάθλιψη, η διπολική διαταραχή τύπου Ι αποτελείται από μανία με μείζονα κατάθλιψη και η διπολική διαταραχή τύπου ΙΙ αποτελείται από υπομανία με μείζονα κατάθλιψη. Εντούτοις, η μονοπολική μανία συμβαίνει πολύ σπάνια. Η νοσηρότητα και η θνησιμότητα που συνδέονται με τη διπολική διαταραχή είναι σημαντικές. Ο επιπολασμός της διπολικής διαταραχής Ι για όλη τη διάρκεια της ζωής του ανθρώπου είναι 1.2% και της διπολικής διαταραχής ΙΙ είναι 0.5 %. Η διπολική διαταραχή Ι αποτελεί σχεδόν το 20% των μείζονων διαταραχών της διάθεσης. Η ηλικία έναρξης της διπολικής διαταραχής κορυφώνεται στα 18 έτη για τους άντρες και στα 20 έτη για τις γυναίκες. Το να πρωτοεμφανίζεται η μανία στην τρίτη ηλικία δεν είναι σπάνιο αλλά συνδέεται γενικά με κάποια οργανική αιτιολογία. Η διπολική διαταραχή δεν εμφανίζεται περισσότερο σε κάποιο από τα δύο φύλα, εκτός από την περίπτωση του ταχέως κύκλου (δηλαδή 4 ή περισσότερα μανιακά ή υπομανιακά επεισόδια το χρόνο) όπου οι γυναίκες υπερεκπροσωπούνται.
10% με 15% των διπολικών ασθενών αυτοκτονούν. Η βία, όπως π.χ. η κακοποίηση συζύγων και παιδιών, είναι συχνό φαινόμενο κατά τη διάρκεια μανιακών και υπομανιακών επεισοδίων. Επίσης, με αυτή σχετίζεται η εγκατάλειψη του σχολείου, η σχολική αποτυχία και η αντικοινωνική συμπεριφορά. Στο επίπεδο των ψυχικών διαταραχών η διπολική διαταραχή συνδέεται με διαταραχές της σίτισης, διαταραχή ελαττωμένης προσοχής και υπερκινητικότας και διαταραχές σχετιζόμενες με χρήση ουσιών.
Η διπολική διαταραχή είναι υποτροπιάζουσα. Πάνω από το 90% των ασθενών με μεμονωμένο επεισόδιο μανίας υποτροπιάζει στο μέλλον. Τα μανιακά και τα υπομανιακά επεισόδια συνήθως προηγούνται ή έπονται ενός καταθλιπτικού επεισοδίου και ακολουθούν ένα ατομικό μοντέλο επανάληψης για κάθε ασθενή. Το διάστημα μεταξύ επεισοδίων τείνει να μικραίνει με την ηλικία. Οι περισσότεροι διπολικοί ασθενείς μετά από ένα μανιακό / υπομανιακό επεισόδιο επιστρέφουν στην προηγούμενη ομαλή συναισθηματική τους κατάσταση. Εντούτοις, 15%-30% των ασθενών παρουσιάζουν μόνο μερική υποχώρηση και έχουν συμπτώματα και μεταξύ των επεισοδίων. Η ατελής επιστροφή στην προηγούμενη ομαλή συναισθηματική κατάσταση συμβαίνει συνηθέστερα στους ασθενείς με συνυπάρχοντα ψυχωτικά συμπτώματα κατά τη μανία. Μεταξύ 10% και 15% των εφήβων με υποτροπιάζοντα μείζονα καταθλιπτικά επεισόδια αναπτύσσουν διπολική διαταραχή. Τα μικτά επεισόδια μανιακών και καταθλιπτικών συμπτωμάτων τείνουν να είναι συχνότερα στους έφηβους και τους νέους ενήλικες από ότι στους μεγαλύτερους ενήλικες. Οι γυναίκες με διπολική διαταραχή είναι σε αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης επιλόχειων επεισοδίων, τα οποία συχνά είναι ψυχωτικά. Οι συγγενείς πρώτου βαθμού των διπολικών ασθενών έχουν αυξημένη συχνότητα εμφάνισης τόσο διπολικής διαταραχής Ι όσο και διπολικής διαταραχής ΙΙ καθώς και μείζονος καταθλιπτικής διαταραχής.
Τελευταία, διαθέτουμε πολλές νέες θεραπείες και οι γιατροί είναι τώρα πιο ικανοί να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τις διάφορες φάσεις της διαταραχής. Εντούτοις, δεδομένου ότι το εύρος των κλινικών επιλογών συνεχίζει να αυξάνεται, η ιατρική παρέμβαση γίνεται μια ακόμα πιο σύνθετη διαδικασία. Επειδή η πολυφαρμακία εφαρμόζεται συχνά στους ασθενείς με διπολική διαταραχή, είναι ουσιαστική η εξατομικευμένη βελτιστοποίηση των θεραπευτικών συνδυασμών, ούτως ώστε να επιτευχθεί το πιο ικανοποιητικό συνολικό αποτέλεσμα για τον κάθε ασθενή. Επιπλέον, πρέπει να εξεταστεί το σύνθετο προφίλ των παρενεργειών του κάθε φαρμακευτικού παράγοντα, ώστε να επιτευχθεί η καλύτερη σωματική καθώς επίσης και ψυχολογική υγεία. Οι βασικοί στόχοι της θεραπείας για την διπολική διαταραχή, περιλαμβάνουν την κλινική ανταπόκριση, την ανάκτηση της λειτουργικότητας των ασθενών, την ύφεση και την πρόληψη των υποτροπών. Μέχρι πρόσφατα, οι φαρμακολογικές επιλογές για τη θεραπεία των οξέων εκδηλώσεων της διπολικής διαταραχής στόχευαν κυρίως μόνο σε μια από τις φάσεις, την μανιακή (σταθεροποιητές διάθεσης, αντιεπιληπτικά, άτυπα αντιψυχωτικά φάρμακα) ή την καταθλιπτική (αντικαταθλιπτική αγωγή), αλλά συχνά απαιτείται  η  συνδυαστική θεραπεία για την αντιμετώπιση και των δύο φάσεων. Οι σταθεροποιητές της διάθεσης (λίθιο, βαλπροϊκό ) είναι χρήσιμοι στη φάση συντήρησης με σκοπό την πρόληψη υποτροπών, ενώ τα άτυπα αντιψυχωτικά φάρμακα  φαίνεται να έχουν ιδιότητες σταθεροποίησης της διάθεσης.