Στερεότυπα φύλων & σεξουαλική παρενόχληση

Τι είναι η σεξουαλική παρενόχληση;

Η σεξουαλική παρενόχληση παραβιάζει τα δικαιώματα των γυναικών και είναι ένα είδος βίας εναντίον των γυναικών, που σε πολλές χώρες τιμωρείται από το νόμο. Η σεξουαλική παρενόχληση συμβαίνει κυρίως στο χώρο της εργασίας και της εκπαίδευσης και μπορεί να περιλαμβάνει:

Ανεπιθύμητο άγγιγμα, βλέμμα, λεκτική ή μη-λεκτική συμπεριφορά σεξουαλικής φύσεως, προσβλητικές ερωτήσεις, σχόλια για την εμφάνιση ή τη σεξουαλική ζωή, σεξουαλικά αστεία και προσβολές εναντίον του θύματος, παρουσίαση πορνογραφικού υλικού με στόχο τη δημιουργία αμηχανίας στο θύμα, εκβιασμός να ενδώσει σε σεξουαλικές προτάσεις, ή απόρριψη των οποίων θα έχει αρνητικές συνέπειες για την εργασία της, επίμονη παρακολούθηση, βιασμός.

Η σεξουαλική παρενόχληση συμβαίνει με σκοπό την υποτίμηση της αξιοπρέπειας του θύματος. Δημιουργεί ένα εχθρικό, εκφοβιστικό, ταπεινωτικό, προσβλητικό εργασιακό περιβάλλον. Αποτελεί κατάχρηση εξουσίας. Η σεξουαλική παρενόχληση στο χώρο της εργασίας ενισχύει την υποτέλεια των γυναικών στους άνδρες και διαιωνίζει την παρεμπόδιση της ισότιμης γυναικείας παρουσίας στον εργασιακό χώρο.

Τι είναι τα στερεότυπα φύλου;

Είναι οι αντιλήψεις και στάσεις σχετικά με την ταυτότητα και τους ρόλους ανδρών και γυναικών, που ασυνείδητα ή συνειδητά υιοθετούμε και πού προβάλλονται από ποικίλες πηγές γύρω μας, όπως το συγγενικό περιβάλλον ή τα ΜΜΕ. Κάποιες είναι λειτουργικές, ενώ άλλες όχι. Η σεξουαλική παρενόχληση επιβεβαιώνει, ενισχύει και διαιωνίζει μη-λειτουργικά στερεότυπα για τη γυναίκα, όπως: «η θέση της γυναίκας είναι στο σπίτι, όχι στον εργασιακό χώρο», «ο ρόλος της είναι αυτός της συζύγου ή ερωμένης, όχι της ισότιμης ή ανώτερης συναδέλφου», «η γυναίκα στην ουσία είναι ένα αντικείμενο για σεξουαλική ευχαρίστηση, όχι ένα ισάξιο και εξίσου ικανό ανθρώπινο πλάσμα και συνεργάτης».

Ποιες είναι οι συνέπειες της σεξουαλικής παρενόχλησης;

Η σεξουαλική παρενόχληση παρεμποδίζει άμεσα την οικονομική αυτάρκεια των γυναικών, καθώς τις ωθεί εκτός εργασίας. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Κομισιόν, η σεξουαλική παρενόχληση μπορεί να έχει συντριπτικές συνέπειες στην υγεία, την αυτό-πεποίθηση, το ηθικό και την απόδοση των εργαζόμενων γυναικών, ενώ επηρεάζει αρνητικά και τους παρατηρητές συνάδελφους. Οι γυναίκες-θύματα επίσης μπορούν να παρουσιάσουν ψυχοσωματικές ασθένειες, άγχος, κατάθλιψη, διαταραχές ύπνου, μετα-τραυματικό στρες. Υπάρχουν όμως και οικονομικές συνέπειες, που ζημιώνουν όλους: τα θύματα παίρνουν περισσότερες αναρρωτικές άδειες λόγω του στρες που προκαλείται, είναι λιγότερο αποδοτικά και παραιτούνται πιο συχνά, για να βρουν δουλειά σε άλλο φιλικότερο περιβάλλον, ακόμη κι αν δεν αξιοποιεί πλήρως τις ικανότητες και δεξιότητές τους. Η επιχείρηση χάνει έμπειρο προσωπικό, ενώ η αποδοτικότητα όλων πέφτει λόγω του αρνητικού και εχθρικού εργασιακού κλίματος.

Πώς αντιμετωπίζεται η σεξουαλική παρενόχληση;

Αν ο δράστης είναι ισόβαθμο μέλος, η αναφορά σε κάποιον ανώτερο ίσως βοηθήσει. Αν όμως είναι ανώτερο στέλεχος ή εργοδότης, συνήθως ζητείται η αρωγή συμβουλευτικού οργάνου για την ισότητα, φορέα-συνηγόρου ή ειδικευμένου δικηγόρου. Σε πολλές χώρες, οι επιχειρήσεις ενθαρρύνονται να εκπαιδεύσουν τους εργαζόμενους σχετικά με την σεξουαλική παρενόχληση και την πρόληψή της, ενώ τα εργατικά σωματεία επίσης στηρίζουν τις εργαζόμενες-θύματα. Στη χώρα μας ψηφίστηκε πρόσφατα νομοσχέδιο σχετικά με τη σεξουαλική παρενόχληση στο χώρο της εργασίας, που στηρίζει τα δικαιώματα των γυναικών και εναρμονίζει το εργασιακό τους καθεστώς με αυτό άλλων προηγμένων κρατών.